Proxmox یکی از مهمترین مباحث مجازیسازی در سطح سازمانی است. تفاوت آن با KVM و نحوه نصب آن در آزمونها بسیار پرتکرار است.
🏢 قبل از شروع، یه مثال ساده:
فرض کن مدیر یه شرکت هستی و میخوای چندین سرور مجازی روی یه سختافزار فیزیکی اجرا کنی. میتونی از KVM استفاده کنی (که توی جلسه قبل یاد گرفتی)، ولی KVM فقط یه هایپروایزره و ابزار مدیریتی کامل نداره. Proxmox مثل یه داشبورد مدیریتی کامل روی KVM هست که بهت اجازه میده همه ماشینهای مجازی رو از یه رابط وب مدیریت کنی، پشتیبانگیری کنی، کلاستر بسازی و خیلی کارهای دیگه.
▍ Proxmox VE چیست؟
Proxmox Virtual Environment (VE) یک پلتفرم متنباز و قدرتمند برای مجازیسازی سرور است که بر پایه Debian GNU/Linux ساخته شده است[reference:0]. این پلتفرم دو تکنولوژی اصلی مجازیسازی را در خود ادغام کرده است[reference:1][reference:2]:
- KVM (Kernel-based Virtual Machine): برای اجرای ماشینهای مجازی (VM) با عملکرد نزدیک به سختافزار.
- LXC (Linux Containers): برای اجرای کانتینرهای سبک لینوکس.
🔑 مزایای اصلی Proxmox VE:
- رابط وب یکپارچه: مدیریت همه چیز از طریق مرورگر[reference:3].
- مدیریت کلاستر (Cluster): امکان اتصال چند سرور به هم و مدیریت متمرکز[reference:4].
- پشتیبانگیری داخلی: ابزارهای integrated backup و restore[reference:5].
- متنباز و رایگان: بدون نیاز به لایسنس گرانقیمت[reference:6].
- پشتیبانی از ZFS: سیستم فایل پیشرفته با قابلیتهای snapshot و RAID[reference:7].
Proxmox VE یک Hypervisor Type 1 (Bare-Metal) است[reference:8][reference:9] که بر پایه Debian ساخته شده و از KVM و LXC پشتیبانی میکند.
▍ Proxmox در مقابل KVM
بسیاری از افراد این دو را با هم مقایسه میکنند، اما در واقع Proxmox بر روی KVM ساخته شده است[reference:10]. تفاوت اصلی در این است:
🔵 KVM
- فقط یک هایپروایزر است.
- مدیریت از طریق خط فرمان (
virsh).
- بدون رابط وب داخلی.
- مناسب برای کاربران پیشرفته.
🟢 Proxmox VE
- یک پلتفرم مدیریت کامل روی KVM.
- رابط وب گرافیکی (پورت 8006).
- ابزارهای مدیریت کلاستر، پشتیبانگیری و ...
- مناسب برای همه سطوح (از هوملب تا سازمان).
Proxmox = KVM + LXC + رابط وب + ابزارهای مدیریت. KVM فقط هایپروایزر است، اما Proxmox یک پلتفرم کامل است.
▍ نصب Proxmox VE
• روش اول: نصب از طریق ISO (روش پیشنهادی)
این روش سادهترین و پیشنهادیترین روش برای نصب Proxmox است[reference:11]. فایل ISO شامل یک سیستم کامل Debian به همراه تمام بستههای Proxmox است[reference:12][reference:13].
مراحل نصب:
- دانلود ISO: از سایت رسمی Proxmox دانلود کنید[reference:14].
- ساخت رسانه نصب: ISO را روی USB یا CD-RW بنویسید[reference:15].
- بوت از رسانه: سیستم را از USB یا CD بوت کنید[reference:16].
- انتخاب حالت نصب: گزینه
Install Proxmox VE (Graphical) یا Terminal UI را انتخاب کنید[reference:17].
- تنظیمات اولیه: زبان، منطقه زمانی، کیبورد و رمز عبور root را تنظیم کنید.
- پارتیشنبندی: سیستم فایل مورد نظر (ext4, XFS, ZFS) را انتخاب کنید[reference:18].
- تنظیمات شبکه: آدرس IP، ماسک شبکه، Gateway و DNS را وارد کنید[reference:19].
- نصب: صبر کنید تا نصب کامل شود و سیستم ریاستارت شود.
سیستمفایلهای پشتیبانیشده در Proxmox: ext4، XFS، BTRFS (پیشنمایش) و ZFS[reference:20][reference:21].
• روش دوم: نصب روی Debian موجود
این روش فقط برای کاربران پیشرفته توصیه میشود[reference:22]. در این روش، ابتدا Debian را نصب کرده و سپس Proxmox را روی آن نصب میکنید.
مراحل نصب روی Debian:
- نصب Debian 12 (Bookworm): یک Debian minimal نصب کنید[reference:23].
- تنظیمات اولیه: شبکه را پیکربندی کرده و hostname را تنظیم کنید[reference:24].
- بهروزرسانی سیستم:
apt update && apt upgrade -y[reference:25].
- افزودن مخزن Proxmox: مخزن رسمی Proxmox را به
/etc/apt/sources.list اضافه کنید.
- نصب Proxmox:
apt-get install proxmox-ve[reference:26].
▍ دسترسی به رابط وب Proxmox
بعد از نصب، میتوانید از طریق مرورگر به Proxmox دسترسی پیدا کنید[reference:27].
https://[IP-address-server]:8006
توضیح: پورت پیشفرض Proxmox 8006 است که با HTTPS کار میکند[reference:28][reference:29].
پورت پیشفرض Proxmox: 8006 (HTTPS). کاربر پیشفرض: root و رمز عبور همانی است که در زمان نصب تنظیم کردهاید[reference:30].
• ساختار رابط کاربری وب
رابط کاربری Proxmox از چهار بخش اصلی تشکیل شده است[reference:31][reference:32]:
- Header (بالا): شامل نسخه Proxmox، نوار جستجو و دکمههای Create VM و Create CT[reference:33].
- Resource Tree (چپ): درخت منابع شامل Datacenter، Nodeها، VMها و CTها[reference:34].
- Content Panel (مرکز): اطلاعات و تنظیمات شیء انتخابشده[reference:35].
- Log Panel (پایین): نمایش تاریخچه وظایف و رویدادهای کلاستر[reference:36].
💡 نکته: Proxmox از HTML5 Console برای دسترسی به کنسول ماشینهای مجازی استفاده میکند و نیازی به نصب پلاگین اضافی نیست[reference:37].
▍ مدیریت با خط فرمان (CLI)
Proxmox علاوه بر رابط وب، ابزارهای خط فرمان قدرتمندی نیز دارد[reference:38]:
| دستور |
توضیح |
qm |
مدیریت ماشینهای مجازی (QEMU Manager)[reference:39] |
pct |
مدیریت کانتینرها (Proxmox Container Toolkit) |
pvesh |
دستورات API Proxmox |
pveupgrade |
بهروزرسانی Proxmox |
• مثال از دستورات qm
┌──(root㉿proxmox)-[~]
└─$ qm list
VMID NAME STATUS MEM(MB) BOOTDISK(GB) PID
100 ubuntu-server running 2048 32.00 12345
101 windows-10 stopped 4096 64.00 -
توضیح: qm list همه ماشینهای مجازی را نمایش میدهد.
┌──(root㉿proxmox)-[~]
└─$ qm start 100
VM 100 started successfully
توضیح: qm start 100 ماشین مجازی با ID 100 را شروع میکند.
qm برای مدیریت ماشینهای مجازی و pct برای مدیریت کانتینرها در Proxmox استفاده میشود.
▍ مفاهیم کلیدی در Proxmox
| مفهوم |
توضیح |
| Node |
یک سرور فیزیکی که Proxmox روی آن نصب شده است. |
| VM (Virtual Machine) |
ماشین مجازی با سیستمعامل کامل (با استفاده از KVM). |
| CT (Container) |
کانتینر لینوکسی سبک (با استفاده از LXC). |
| Cluster |
گروهی از Nodeها که با هم مدیریت میشوند[reference:40]. |
| Storage |
فضای ذخیرهسازی برای VMها و CTها (محلی، NFS، Ceph، ...). |
| Datacenter |
بالاترین سطح مدیریتی در Proxmox که شامل همه Nodeها و منابع است. |
✅ جمعبندی نهایی برای امتحان:
- Proxmox VE یک پلتفرم مجازیسازی متنباز بر پایه Debian است.
- از دو تکنولوژی اصلی استفاده میکند: KVM (برای VM) و LXC (برای CT).
- یک Hypervisor Type 1 است که روی سختافزار اجرا میشود.
- رابط وب: پورت 8006 با HTTPS.
- کاربر پیشفرض: root و رمز عبور همانی است که در نصب تنظیم شده.
- نصب: از طریق ISO (روش پیشنهادی) یا روی Debian موجود.
- دستورات CLI:
qm (VM) و pct (Container).
- سیستمفایلهای پشتیبانیشده: ext4، XFS، BTRFS، ZFS.
- Proxmox = KVM + LXC + رابط وب + ابزارهای مدیریت (تفاوت با KVM).